Exercise, Physical Activity, and Cognitive Development in Childhood and Adolescence: A Review
Çocukluk ve Ergenlikte Egzersiz, Fiziksel Aktivite ve Bilişsel Gelişim: Bir Derleme
Sema Güzel1, Menzure Sibel Yaman2 Burakhan Aydemir3
1Bayburt Üniversitesi, Lisanüstü Eğitim Enstitüsü, Bayburt, Türkiye / semaguzel2019[at]gmail.com Orcid: 0009-0009-2761-3273
2Faculty of Sport Sciences, İstanbul Rumeli University, İstanbul, Türkiye, msibel.yaman@edu.com.tr Orcid: 0000-0002-0715-3646
3Karadeniz Teknik Ünivertsitesi, Beden Eğitimi Bölümü, Trabzon, Türkiye burakhanaydemir@ktu.edu.tr; Orcid: 0000-0003-3922-3693
Doi: https://doi.org/
Received / Gönderim: 08.01.2025 Accepted / Kabul: 13.03.2025 Published / Yayın: 30. 04.2025
Özet
Bu derleme çalışması, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde egzersiz ve fiziksel aktivitenin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.
Egzersiz ve fiziksel aktivite, çocukluk ve ergenlik döneminde yalnızca fiziksel uygunluğu geliştirmekle kalmayıp, yürütücü işlevler, dikkat, hafıza ve akademik başarı gibi bilişsel süreçleri de desteklemektedir. Modern yaşamın getirdiği dijitalleşme, geleneksel oyunların kaybolması ve hareketsiz yaşam biçiminin yaygınlaşması çocukların hem fiziksel hem de zihinsel gelişimlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu bağlamda yapılan araştırmalar, özellikle aerobik egzersizlerin hipokampal hacmi artırarak öğrenme ve hafıza süreçlerini güçlendirdiğini ve bilişsel performansı geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, ülkemizde konuya yönelik çalışmaların sınırlı olduğu, mevcut literatürün büyük oranda yurt dışı araştırmalara dayandığı görülmektedir. Çocukluk ve ergenlik döneminde kazanılan hareket alışkanlıkları, bireyin yaşam boyu sağlığı, akademik başarısı ve toplumsal uyumu açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu nedenle erken yaşlardan itibaren oyun ve egzersiz temelli programlarla çocuklara hareket alışkanlığı kazandırılması, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde stratejik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Egzersiz, Fiziksel Aktivite, Bilişsel İşlevler, Çocukluk, Ergenlik
Abstract
This narrative review investigates the effects of exercise and physical activity on cognitive functions during childhood and adolescence.
The increasing prevalence of sedentary lifestyles, driven by digitalization, the decline of traditional play, and the conveniences of modern living, has negatively affected both the physical and mental development of young populations. Recent research highlights that especially aerobic exercise stimulates neurobiological mechanisms, including hippocampal volume expansion and elevated brain-derived neurotrophic factor (BDNF) levels, thereby strengthening learning and memory processes while improving overall cognitive performance. Nevertheless, in Turkey, research on this subject remains limited, with much of the current knowledge derived from international studies. Developing movement habits during early childhood is therefore of critical importance, as these habits significantly shape lifelong health, academic success, and social integration. Consequently, implementing play- and exercise-based programs from the earliest stages of education should be considered a strategic necessity, both at the individual and societal level.
Keywords: Exercise, Physical Activity, Cognitive Functions, Childhood, Adolescence
