Artificial Intelligence Approaches to Psychological Processes, Group Dynamics, and Leadership in Team Sports
Takım Sporlarında Psikolojik Süreçler, Grup Dinamiği Ve Liderlik Üzerine Yapay Zekâ Yaklaşımları
Zekai ÇAKIR, Fatih ÇATIKKAŞ
Corresponded Author: Zekai ÇAKIR, e-mail: zekaicakir@gmail.com
*1Faculty of Sport Sciences, Bayburt University, Bayburt, Türkiye, zekaicakir@gmail.com / Orcid: 0000-0002-7719-1031
*2Faculty of Sport Sciences, Manisa Celal Bayar University, Manisa, Türkiye, fatihcatikkas@gmail.com / Orcid: 0000-0003-4105-2029
Received / Gönderim: 02.01.2025 Accepted / Kabul: 25.03.2025 Published / Yayın: 30. 04.2025
Özet
Spor, yalnızca fiziksel performansın ön planda olduğu bir faaliyet alanı olmaktan çıkmış; psikolojik süreçler, grup dinamikleri, liderlik tarzları ve teknolojik yeniliklerle bütünleşmiş çok boyutlu bir yapı hâline gelmiştir. Özellikle takım sporlarında başarı, teknik kapasite ve fiziksel yeterlilikten öte; iletişim, iş birliği, güven, rol paylaşımı, motivasyon ve liderlik gibi psikososyal faktörlerin bir araya gelmesiyle şekillenmektedir. Son yıllarda yapay zekâ (YZ) ve makine öğrenmesi (MÖ) temelli yaklaşımlar, spor bilimlerinde performans analizlerinin yanı sıra grup dinamiği ve liderlik mekanizmalarının anlaşılmasına da önemli katkılar sunmaktadır. Çakır, Ceyhan, Gönen ve Erbaş (2023) YZ’nin spor alanında veri temelli karar alma süreçlerinde paradigma değişimi yarattığını; Ceyhan ve Çakır (2021) ile Çakır, Gönen ve Ceyhan (2022) ise dijital ortamların grup davranışları ve sosyo-psikolojik etkileşimleri dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır. Hareket sensörleri, giyilebilir teknolojiler, sosyal ağ analizi, doğal dil işleme ve yüz/ses analizi gibi yöntemlerle elde edilen büyük veriler, takım içi etkileşimler, liderlik tarzlarının etkinliği ve psikolojik süreçlerin nesnel biçimde incelenmesine olanak sağlamaktadır (Lee & Kang, 2024). Bu bağlamda YZ, motivasyon, stres yönetimi, uyum ve grup bağlılığı gibi görünmez fakat kritik süreçlerin analizinde önemli bir araç hâline gelmiştir. Bununla birlikte, yapay zekânın sunduğu nesnel veri analizleri spor psikolojisi araştırmalarına yeni bir paradigma kazandırsa da, insan merkezli liderliğin yerini alamayacağı vurgulanmaktadır. Spor özünde insan ilişkilerine dayalı olduğundan, etik duyarlılık, empati ve koçlukta “insan dokunuşu” önemini korumaktadır. Bu nedenle YZ’nin, takım sporlarında liderlik ve grup dinamiğini destekleyici, güçlendirici bir araç olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Takım Sporları, Grup Dinamiği, Liderlik, Psikolojik Süreçler, Yapay Zekâ
Abstract
Sports have evolved beyond being a domain centered solely on physical performance, emerging instead as a multidimensional field where psychological processes, group dynamics, leadership styles, and technological innovations intersect. In team sports in particular, success cannot be explained merely by technical capacity or physical fitness; rather, it is shaped by a combination of psychosocial factors such as communication, cooperation, trust, role distribution, motivation, and leadership. In recent years, artificial intelligence (AI) and machine learning (ML) approaches have provided valuable contributions not only to performance analysis but also to the understanding of group dynamics and leadership mechanisms within sport sciences. Çakır, Ceyhan, Gönen, and Erbaş (2023) emphasize that AI has initiated a paradigm shift in data-driven decision-making, while Ceyhan and Çakır (2021) and Çakır, Gönen, and Ceyhan (2022) highlight the transformative role of digital environments in reshaping group behavior and socio-psychological interactions. The integration of large-scale data derived from motion sensors, wearable technologies, social network analysis, natural language processing, and facial/voice recognition enables objective and multidimensional assessments of intra-team interactions, leadership effectiveness, and psychological processes (Lee & Kang, 2024). In this regard, AI serves as a critical tool for analyzing often-invisible yet decisive processes such as motivation, stress management, cohesion, and group adaptation. Nevertheless, while AI introduces a new paradigm by enhancing objectivity and scalability in sport psychology research, it cannot fully replace human-centered leadership. As sport is inherently grounded in human relationships, ethical sensitivity, empathy, and the “human touch” in coaching remain indispensable. Therefore, AI should be regarded not as a substitute but as a supportive instrument that strengthens leadership and group dynamics in team sports.
Keywords: Team Sports, Group Dynamics, Leadership, Psychological Processes, Artificial Intelligence
References
- Yukl, G., Mahsud, R., Prussia, G., & Hassan, S. (2019). Effectiveness of broad and specific leadership behaviors. Personnel Review, 48(3), 774-783.
